Psixoloqla nəticə üçün neçə sessiya lazımdır?

«Mənə neçə sessiya lazım olacaq?» — terapiyaya başlamazdan əvvəl ən çox verilən suallardan biridir. Dürüst cavab «vəziyyətdən asılıdır»-dır, amma bu «asılıdır»-ın arxasında kifayət qədər ciddi araşdırmalar dayanır. Gəlin ümumi sözlərə yox, məlumatların nə göstərdiyinə baxaq.

Qısa cavab

Bir çox insan həftəlik görüşlərin ilk bir-iki ayında nəzərəçarpan dəyişiklik hiss edir. Govard və həmkarlarının klassik araşdırmasında insanların təxminən yarısı 8-ci sessiyaya yaxın hiss olunan yaxşılaşma yaşayır, təxminən 26-cı sessiyaya isə bu göstərici 75%-ə çatır. Amerika Psixologiya Assosiasiyası da oxşar rəqəmlər verir: orta hesabla insanların yarısının simptomlarının normaya qayıtması üçün 15–20 sessiya lazımdır.

Niyə tək bir rəqəm yoxdur

Terapiya sabit müddətli antibiotik kursu deyil. Sessiyaların sayı bir neçə şeydən asılıdır:

• müraciətin xarakteri — birdəfəlik çətinlik, yoxsa köhnə, kök salmış problem;
• vəziyyətin ağırlığı və nə qədər davam etməsi;
• məqsədləriniz — kəskin gərginliyi azaltmaq, yoxsa dərin səbəbləri anlamaq;
• mütəxəssisin və onun yanaşmasının sizə nə qədər uyğun gəlməsi.

Araşdırmalar nə göstərir

İki model bunu anlamağa kömək edir. Birincisi doza-effekt: sessiyalar çoxaldıqca yaxşılaşma da artır, amma getdikcə azalan gətirimlə — ən böyük dəyişikliklər əvvəldə baş verir. İkincisi «kifayət qədər yaxşı səviyyə»: praktikada insanlar özlərini «kifayət qədər yaxşı» hiss edəndə terapiyanı bitirirlər. Kimisi buna daha tez, kimisi daha gec çatır — və bu normaldır.

Təxmini oriyentirlər

Bunlar vəd deyil, orta göstəricilərdir:

• Konkret, dar müraciət (qorxu, müəyyən qərar, hadisəyə uyğunlaşma) — çox vaxt bir neçə görüş, təxminən 8–12-yə qədər.
• Narahatlıq və depressiya — adətən təxminən 12–20 sessiya. Məsələn, Britaniya klinik təlimatları NICE 16–20 sessiyalıq koqnitiv-davranış terapiyası kursu təklif edir.
• Dərin, xroniki çətinliklər, travma, davamlı davranış modelləri — bir neçə aydan bir il və daha çoxa qədər.

Terapiyanın işlədiyini necə anlamaq olar

«Finiş xətti»ni gözləmək lazım deyil. Yaxşı əlamətlər daha tez görünür: sizi dinləyirlər, fikirlərinizi ifadə etmək bir az asanlaşır, öz içinizdə nə baş verdiyini daha yaxşı anlamağa başlayırsınız. Ağlabatan bir qayda: ilk bir neçə görüşdən sonra təmas və istiqamət hissi yaranmalıdır. Yaranmırsa, bunu açıq şəkildə mütəxəssisə demək və ya başqasını düşünmək dəyər. Və unutmayın: irəliləyiş xətti deyil — bəzi sessiyalar çətin keçir, bu da işin bir hissəsidir.

«Öz rəqəminizi» tapmağın ən yaxşı yolu bunu psixoloqla müzakirə etməkdir: yaxşı mütəxəssis lap əvvəldən təxmini gözləntiləri bildirəcək və irəliləyişi sizinlə birlikdə yoxlayacaq. Nəoldu-da başlaya, yazışaraq mütəxəssislə tanış ola və bu yolun sizə uyğun olub-olmadığını sadəcə hiss edə bilərsiniz. Çünki məsələ heç vaxt sessiyaların sayında olmayıb — məsələ özünüzü daha yaxşı hiss etmək və bu vəziyyəti qorumaqdır.