Nə istədiyimi bilmirəm: arzularla bağlı çətinliklər haradan yaranır?

«Nə istədiyimi bilmirəm» halı haradan qaynaqlanır? Niyə kimisə üçün bu sadəcə müvəqqəti bir tərəddüd, digəri üçün isə illərlə davam edən bir hiss olur?

Bu məqalədə nəoldu platformasının mütəxəssisləri həqiqi ehtiyaclarımızın necə formalaşdığını və öz səmimi arzularımızı anlamaq qabiliyyətini necə bərpa etməli olduğumuzu araşdırırlar.

Arzu nədir və çaşqınlıq niyə yaranır?

Psixoloji nöqteyi-nəzərdən arzu — insanın konkret bir ehtiyacını ödəməyə yönəlmiş daxili impulsdur. Öz istəklərimizi müəyyən edə bilmədikdə, daxili dağınıqlıq və istiqaməti itirmə hissi yaranır.

«Nə istədiyimi bilmirəm» vəziyyətinin arxasında tez-tez bir-birinə zidd olan hisslər — emosional ambivalentlik dayanır. Bu tamamilə təbii bir prosesdir, lakin onun haradan qaynaqlandığını anlamaq vacibdir.

Həzz prinsipi: uşaqlıqda necə istəyirik?

Balaca uşaqları müşahidə etsəniz, onların «istəyirəm» dedikləri şeylərdə nə qədər əmin olduqlarını görərsiniz. Onlar hansı attraksionda oynayacaqlarını və ya hansı oyuncağı seçəcəklərini dəqiq bilirlər.

Erkən yaşlarda psixika həzz prinsipi ilə işləyir — diskomfortdan qaçmaq və istədiyini dərhal əldə etmək üçün şüuraltı cəhd. Balaca uşaqlarda şübhə olmur, çünki onların yeganə orientiri həzz almaqdır.

Lakin uşaq psixikası reallığı hələ yeni test etməyə başlayır. Uşaq eyni anda bir-birini təkzib edən şeyləri istəyə bilər: məsələn, yelləncəkdə yellənmək və eyni zamanda valideynin ona toxunmamasını tələb etmək.

Strukturlaşdırıcı əks-əlaqənin əhəmiyyəti

Bu mərhələdə böyüklərin düzgün reaksiyası kritik dərəcədə vacibdir. «Özün də nə istədiyini bilmirsən» kimi fikirlər əvəzinə uşağa dəstək lazımdır. Nəzakətli və strukturlu reaksiya uşağın emosiyalarını anlamasına kömək edir: «Sən eyni anda həm yellənmək, həm də mənim kənarda durmağımı istəyirsən, seçim etmək çətindir və bu səni məyus edir».

Reallıq prinsipi: xarici aləmlə toqquşma

Böyüdükcə həzz prinsipini reallıq prinsipi əvəz edir. Uşaq anlamağa başlayır ki, arzu ilə onun reallaşması arasında müəyyən zaman fasiləsi var və məhrumiyyətlərə (frustrasiyaya) dözməyi öyrənir.

Bu mərhələdə valideynlərin əsas vəzifəsi uşağın hər istəyini dərhal yerinə yetirmək deyil, ona gözləməyi öyrətməkdir. Lakin tez-tez valideynlər iki əsas səhvə yol verirlər:

1. Uşağın seçimini boğaraq ona «düzgün» qərarları məcburən qəbul etdirirlər.
2. Uşağın ehtiyacını özü anlamasına imkan vermədən onun istəklərini qabaqcadan təxmin edirlər.

Valideynlər uşağın əvəzinə qərar verdikdə, onu öz həyatına təsir etmək inamından məhrum edirlər.

Uşaqlıq ssenariləri yetkinlikdə necə təzahür edir?

Böyüyən insan uşaqlıqda ona necə rəftar edilibsə, özünə də elə münasibət bəsləyir. O, daxili səsinə qulaq asmaq və şüurlu seçim etmək üçün özünə vaxt verməyi bacarmır.

Nəticədə özündən narazılıq yaranır və şəxsi arzuların yerini cəmiyyət tərəfindən bəyənilən məqsədlər tutur. İnsan sadəcə özünü dinləmək vərdişini formalaşdırmayıb və öz ehtiyaclarını başqalarının gözləntiləri ilə əvəz edir.

Psixoterapiya necə kömək edir?

Psixoterapiya prosesi uşaqlıqda çatışmayan həmin strukturlaşdırıcı əks-əlaqəni təmin edir. Öz həqiqi istəklərimizi anlamaq üçün əvvəlcə başqası tərəfindən dinlənilmək və anlaşılmaq təcrübəsi lazımdır.

Mütəxəssislə iş prosesində siz öz həqiqi impulslarınızı dərk etmək, seçim fasiləsinə dözmək və öz qərarlarınız üzərində nəzarəti tədricən bərpa etmək imkanı əldə edirsiniz.

Əgər öz həqiqi istəklərinizlə əlaqəni itirdiyinizi hiss edirsinizsə, nəoldu ekspertləri sizə dəstək olmağa hazırdır. Platformamızda daxili səsinizi eşitməyə kömək edəcək ixtisaslı mütəxəssislər tapa bilərsiniz.